Krisis N9 : sudah terang lagi bersuluh
2 OKT : Ramai menanti kesudahan isu kesahihan siapa sebenarnya Yang di Pertuan Besar Negeri Sembilan antara Tuanku Muhriz Tuanku Munawir ataupun Tuanku Nadzaruddin Tuanku Ja’afar.
Ini juga bagi menyelesaikan kemelut pentadbiran negeri setelah pemecatan Exco oleh Tuanku Muhriz yang mengakibatkan urusan pentadbiran negeri diketuai Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim masih tergendala.
Terkini, malam tadi Undang Yang Empat bersama Tunku Besar Tampin mengeluarkan kenyataan 12 muka surat – kenyataan terpanjang setakat ini – dengan menyingkat sejarah termasuk adat purba sehingga kepada Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS) selain duduk kuasa Undang Yang Empat dan Yang di Pertuan Besar.
Kenyataan itu antara lain menegaskan pendirian Undang Yang Empat, mereka telah memutuskan pada 19 April 2026 bahawa Tuanku Muhriz telah terhenti menjadi Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan berdasarkan Perkara 10 UUTKNS 1959.
Pada tarikh yang sama, mereka menyatakan Tunku Nadzaruddin telah dipilih sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Ke-12 berdasarkan Perkara 11 UUTKNS.
Undang Yang Empat turut menegaskan bahawa kuasa dan kedudukan Undang Yang Empat serta Yang di-Pertuan Besar perlu dilaksanakan mengikut adat dan kerangka UUTKNS.
Mereka juga mendakwa berlaku campur tangan dalam urusan adat Luak Rembau dan Luak Sungei Ujong, termasuk berkaitan kedudukan Undang di kedua-dua luak.
Menurut mereka, proklamasi 19 April itu kemudiannya dilengkapkan dengan tandatangan Menteri Besar pada 3 Ogos 2026, dan diumumkan dalam sidang khas pada 5 September 2026.
Kesimpulannya, Undang Yang Empat melihat kemelut ini bukan lagi sekadar isu takhta, tetapi isu pematuhan terhadap adat dan UUTKNS, yang menurut mereka boleh menimbulkan kekeliruan dalam pentadbiran serta memberi kesan kepada rakyat Negeri Sembilan khususnya.
Mereka menyeru semua pihak, khususnya pihak berkuasa termasuk di peringkat Persekutuan dan penjawat awam, supaya mematuhi kerangka UUTKNS manakala rakyat bertenang dan menjunjung adat, perlembagaan serta kedaulatan negeri.
Untuk lebih memahami kandungan kenyataan tersebut, amat penting orang ramai terutama penjawat awam termasuk peguam-peguam membaca kenyataan tersebut supaya tidak tersalah tafsir apa sebenarnya berlaku.
Sudah tentu Undang Yang Empat lebih arif dan berpengetahuan dalam isu adat dan perlembagaan ini berbanding mereka dari luar Negeri Sembilan termasuk generasi baru ‘sunat laser’ yang membuat kenyataan hanya berdasarkan naratif politik kononnya UMNO adalah dalang atau penderhaka untuk menjatuhkan raja.
Membaca jambatan ilmu.
Jika tidak dipecahkan ruyung, mustahil dapat sagunya.
